ذبيح الله صفا

1633

تاريخ ادبيات در ايران ( فارسى )

باقيست اميد است كه باقى بمشافهه معروض داشته شود . 15 - امير محمود « 1 » امير محمود بن غياث الدين خواندمير هروى مانند پدر بتأليف كتب تاريخى تمايل داشت . وى بعد از مهاجرت پدرش بهند در ايران و در شهر هرات ماند و در كشاكشهاى ميان صفويان و اوزبكان نيز در همان شهر بسر مىبرد و كتاب تاريخ پادشاهى شاه اسمعيل و شاه تهماسب را كه به ذيل حبيب السير معروفست ، در همانجا ميان سالهاى 953 - 957 تأليف كرد . دربارهء اين كتاب پيش ازين در شمار كتابهاى تاريخ اشارتى داشتيم و اينك بايد بدانيم كه امير محمود شيوهء پدر را در تأليف دنبال كرده و در حقيقت كتاب خويش را به صورت ذيلى براى حبيب السير درآورده است . وى كتاب را با ذكر بعضى از اوصاف شاه اسمعيل و بيان نسب او شروع نموده و احوال نياكانش را با « گفتار در تيمن بذكر شمه‌يى از صفات و خوارق عادات شيخ صفى الدين الاردبيلى » آغازيده و بعد ازو از جانشينانش صدر الدين موسى ، شيخ على خواجه ، ابراهيم ، جنيد و حيدر نام برده و سپس به بيان سرگذشت شاه اسمعيل از زمان ولادت تا وفات پرداخته است . در اين كتاب بيان حوادث بنظم سنواتى ترتيب نيافته بلكه ذكر وقايع اصلى برحسب تقدم و تأخر آنها مورد توجه است . اما تاريخ شاه تهماسب با تفصيل و توضيح بيشتر بويژه دربارهء خراسان همراهست و تا بواقعهء محاصرهء هرات بسال 957 بوسيلهء اوزبكان امتداد دارد . نسخهء 2939 . Or اين كتاب در كتابخانهء موزهء بريتانيا ملاحظه شد .

--> ( 1 ) - آقاى عبد العلى كارنگ دربارهء اين امير محمود و كتابش شرحى در شمارهء هفتم نشريهء كتابخانهء ملى تبريز نوشته و آقاى گلچين معانى آن را در تاريخ تذكره‌هاى فارسى ، ج 2 ص 540 - 544 نقل كرده است . و نيز بنگريد بضميمهء فهرست ريو ، ص 35 - 36 ؛ و اشارهء مختصر مرحوم سعيد نفيسى در تاريخ نظم و نثر در ايران ، ص 358 ؛ و رياض الشعراى واله داغستانى .